فهرست مطالب
عنوان صفحه
مقدمه................................
قرص های شادی آور در ایران............
تاریخچه..............................
مصاحبه...............................
هشدار X سرفصل جدید تاریخ اعتیاد در ایران
تجربه ایی جدید در ایران..............
مواد خطرناک صنعتی....................
عوارض پیامدهای اکستازی...............
آمارگیری.............................
نتیجه گیری...........................
مقدمه:
متاسفانه داروهایی که با عنوان نشاط
آور عرضه می شوند و انرژی فوق العاده همراه با شادی کاذب در افراد ایجاد می
کنند، برای انسان زایدآور هستند و سلامتشان را به خطر می اندازند.
سنین جوانی خود به خود مملو از انرژی و
شادی طبیعی است که خداوند در جوانان گذاشته و هرچیز مصنوعی باعث افزایش
انرژی شود زاید است و عوارض بسیار خطرناکی دارد؛ بخصوص داروها که با کمی
افزایش سم تبدیل می شوند و میبایست کاملاً از این کار پرهیز شود. متاسفانه
سازندگان و توزیع کنندگان این نوع مواد خیلی ساده جوانان را هدف قرار می
دهند و از سادگی آنها استفاده می کنند و آن مواد را در اختیار آنها قرار می
دهند. آمار به دست آمده حاکی از آن است که افراد بالای 30 سال بندرت دنبال
این نوع داروها می روند و بیشتر برخی جوانان زیر 30 سال در کشور ما، مصرف
کنندگان این داروها شده اند. فراموش نکنیم بیش از 45 درصد جمعیت کشور را
جوانان تشکیل می دهند و با یک مطالعه مناسب بوضوح در می یابیم آمار و ارقام
بزهکاری و اعمال خلاف عفت عمومی ناشی از مصرف این گونه مواد در کشور ما به
شدت بالا رفته، محاکم دادگستری و دادگاه های ویژه مبارزه با مفاسد اجتماعی
بهترین مرجع برای بررسی این موضوع هستند.
وجود چنین موادی سبب بی پروایی و شدت
شهوات نفسانی می شود و مسوولان مملکتی در این زمینه باید تدابیر پیشگیرانه
اتخاذ کنند. این داروها تماماً وارداتی است و افراد سودجو و بی توجه به
عوارض جسمانی این داروها، از طرق مختلف اقدام به ورود و توزیع آنها می
کنند. این داروها به هیچ وجه مجاز به توزیع در سیستم دارویی رسمی کشور و
داروخانه های موجود در ایران نیستند و چنانچه هر از گاه این مراکز ادام به
خرید و توزیع آن کنند و مرتکب خلاف شوند، می توان آنها را تحت پیگرد قانونی
قرار داد.
ضرورت دارد برای جلوگیری از توزیع
احتمالی این داروها از سوی مراجع رسمی مجازات سنگین در نظر گرفته و به
همگان اعلام شود. باید توجه داشت این قبیل داروها را شرکتهای تولید کننده
فقط به این منظور تولید نمی کنند و بیشتر برای درمان بیماری های خاصی که در
جوامع آنها وجود دارد، تولید می شود و اثرات نشاط آور، گاه از عوارض
ثانویه این داروهاست.
به عنوان مثال، وقتی داروی ماینوکسیدیل
را برای فشار خون تولید و عرضه کردند، پس از 2 سال اول متوجه شدند سبب
رویش بیش از اندازه موهای بدن می شود، بنابراین آنها از این داروها که
ابتدا به صورت قرص و آمپول تولید می شد، بنابراین آنها از این دارو که
ابتدا به صورت قرص و آمپول تولید می شد، محلول های موضعی مخصوص برای موی سر
تولید کردند که در حال حاضر یکی از موثرترین داروهای رشد موی سر هستند. پس
اگر قرار بود داروهای نشاط آور را فقط برای آثار شادی افزایی و افزایش
انرژی و حرکت جسمی تولید کنند، قدر مسلم مسوولان دارویی کشور تولید کننده،
از صدور مجوزهای مربوطه خودداری می کردند و وجود چنین داروهایی را ضروری
نمی دانستند.
خودداری نیروزای بسیاری در دنیا و
ایران وجود دارد که پزشکان برای بیماران مربوط تجویز می کنند و هیچ اشکالی
هم ندارد، ولی اگر همین داروها را ورزشکاران مصرف کنند و آزمایش دوپینگ از
آنها به عمل آید، به هر رکوردی که در رشته ورزشی خود رسیده باشند، مردود
شناخته می شود و جریمه می شوند که این نشان می دهد این داروها برای این نوع
کار مجاز نیست، در حالی برای بیماران مربوطه هیچ اشکالی نداشته است.
داروهای نشاط آور نیز همین شرایط را دارند.
قرصهای شادی آور در ایران:
متاسفانه این روزها جمعی از نوجوانان و
جوانان که اکثراً زیر 20 سال سن دارند در اثر بی اطلاعی به مصرف قرص های
توهم زا (اکستازی از مشتقات آمفتامین ها) که در اشکال گوناگون (آدامس،
کپسول، پودر و آمپول) موجود است، رو آورده اند و نباید فراموش کرد آمفتامین
ها گروهی از داروها هستند که از نظر ساختمانی با ناقلهای عصبی نوراپی توین
و دوپامین مربوط بوده و تحت عنوان داروهای محرک سیستم عصبی مرکزی نیز
معروف می باشند که بالطبع مصرف آن اثرات جبران ناپذیری را بر جای خواهد
گذاشت.
علیرغم آنکه مصرف این موارد اغلب برای
بهبودی کارآیی، کاهش خواب و ایجاد سرخوشی مورد استفاده قرار می گیرند، آثار
مصرف آن علاوه بر سرخوشی کاذب، اضطراب و بی قراری، عصبانیت و اختلال در
قضاوت می باشد. همچنین می توان به تغییر رفتارهایی در بدن نظیر تغییرات
فشار خون، لرزش بدن و تهوع و استفراغ، اتساع مردمک، کاهش وزن، بروز سایکوز
شبیه اسکیزوفرنی، ضایعات پوستی مزمن و اختلالهای ایکمیک قلب اشاره داشت.
به طور کلی داروهای محرک و این دارویی
که اخیراً مورد استفاده قرار می گیرد (اکستازی) علاوه بر محرک بودن دارای
خواص توهم زایی است. این ماده اغلب به دلیل اثرات اولیه اش یعنی شادی و
قدری آرام بخش بودن مورد مصرف می باشد، البته به طور معمول در مهمانی ها
استعمال می گردد از همین جهت در کشورهای غربی به آن داروی کلوپ هم گفته می
شود.
آنچه که باید مورد تاکید قرار گیرد،
اثرات پس از مصرف آن است که اگر بیش از حد باشد در واقع نه تنها نشاط آور
نیست بلکه احتمال بروز اضطرابهای شدیدی را به همراه خود می آورد و به دلیل
محرک زا بودن باعث بالا رفتن فشار خون و زیاد شدن تعداد ضربان قلب می شود.
از طرف دیگر شدیداً موجب کم آبی در بدن می گردد و همین مساله می تواند عامل
مهمی برای بروز خطر مرگ باشد. به طور مثال می تواند به 15 درصد از علت مرگ
در اثر استعمال این دارو در کشورهای غربی اشاره کرد و دلیل آن هم، این است
که چون قادر نیستند از حواس خود به درستی استفاده کنند، نیاز به مصرف آب
را حس نکرده در نتیجه احتمال ایست قلبی و به دنبال آن مرگ شخص رخ خواهد
داد.
ناگفته نماند، متاسفانه مرگ هرچند
عارضه کوتاه مدت است اما در طولانی مدت فرد دچار اضطراب، خستگی، افسردگی
شده و به طور کلی تعادل روانی وی برای همیشه به هم خواهد ریخت. همچنین
عوارضی مانند مشکلات قلبی، کلیوی و... را بر جای خواهد گذاشت.
در اثر مصرف این مواد ممکن است از فرد
رفتارهای ناشایستی که بعضاً می تاند جنسی باشد، سرزند. بنابراین همین مساله
می تواند به یکی از عوامل انتشار بیماری ایدز در جوامع مختلف تبدیل شود.
اکستازی یک داروی کشنده، اما با ظاهری
گول زننده است که مصرف کننده را برای مدت بسیار کوتاه به عالم رویا
راهنمایی می کند. مصرف آن سبب می گردد، فرد در تسخیر داروی مزبور در آید و
بر اعمال و رفتار خود هیچ گونه اختیار عملی نداشته باشند.
فردی که از این قرص ها مصرف کرده و
اصطلاحاً به آن «ادکس توکانده» می گوید، اظهار می کند: «ضرری که اکستازی
دارد بعد از تمام شدن اثر آن مشخص می شود. بعد از اینکه این قرص را استفاده
کردم، 2 تا 3 روز بعد هوش و حواس درستی نداشتم، یعنی در لحظه اول همه چیز
خوب بود. به قدری دچار هیجان و شادی شده بودم که وحشیانه می رقصیدم. ولی
بعد از اتمام اثر آن تمام چیزهایی که در اطراف من زیباترین شکل موجود را به
خود گرفته بودند، بسیار زشت و وحشتناک گردیدند.»
اکستازی و به عبارتی آمفتامین ها مانند
دیگر مواد خانواده داروهای محرک و توهمزا فاقد علایم آشنای اعتیاد به
مواد مخدر هستند، اما اعتیاد روانی و عوارض جسمانی آن شاید خطرناک تر از
مخدرها باشد و همچنین نکته جالب توجه این است که مصرف مکرر این ماده موجب
می گردد مصرف کننده به مواد الکلی، حشیش و هروئین تمایل پیدا کند و علاوه
بر این خود ماده علیرغم بینش ناصحیح موجود اعتیادآور هست.
این ماده به دلیل اثرات روانی خود فرد
مصرف کننده را تشویق می کند تا بیش از یکبار استفاده نماید و زمانی که فرد
نسبت به آن اعتیاد پیدا کرد، دوز مصرفی را به طور مرتب بالا برده و اگر این
مساله افزایش یابد، قطعاً نه تنها فرد بلکه جامعه را با مشکلات پیچیده ای
مواجه خواهد کرد. نکته جالب توجه این است که آنچه ما تقریباً هر روز در
جریان خبر آن قرار می گیریم، دستگیری باندهای معروف تهیه و توزیع مواد مخدر
می باشد، که به طور مرتب در روزنامه ها به چاپ می رسد. در انتهای تمام این
حوادث بحث کنترل مرزها و ورود مواد مخدر از افغانستان همواره مطرح بوده و
همچنان مطرح است.
امروز در بازار ایران سرخوشی و تفریح
خرید و فروش می شود و سپس اعتیاد به این «قرص های شادی» با سرعتی نگران
کننده، در بین جوانان ما به خصوص قشر دانشجو تجربه می شود، طبعاً این پرسش
که، آیا روزی فرا خواهد رسید تا این غائله خاتمه یابد و آن چه که سبب
نگرانی شهروندان شده، برطرف گردد، مطرح میشود.
گرچه این دسته از مواد در کشور آلمان
از سال 1914 برای روان درمانی و کاهش میزان آن رایج شد، اما بعد از پی بردن
به عارضه اعتیادآور آن در سال 1985 به طور کلی کنار رفت و قوانین سختی
علیه آن وضع گردید و پس از آن که این دارو به عنوان یک داروی غیرقانونی
شناخته شد، ورود یا ساخت آن به شدت پیگیری قانونی شده است.
متاسفانه، اگر چه این مواد در اروپا
تولید و شایع شد اما اکنون در بازارهای خاورمیانه، شرق آسیا و استرالیا
رونق نگران کننده ای پیدا کرده اند. این مناطق که سالها با مشکل رشد مصرف
مواد مخدر دست به گریبان بوده اند، امروز علاوه بر آن و لاینحل بودن این
معضل وجود این ماده محرک هم اضافه شده است.
تاریخچه:
این قرص که دستاورد جدید شبکه های
توزیع مواد مخدر است به ظاهر در میان برخی از جوانان جذابیتهایی ایجاد
کرده، تاریخچه شیوع این قرص و دلایل گرایش به آنها را چگونه تحلیل می کنید؟
- قرصهای شادی بخش از دسته مواد
آمفیتامین هستند. این مواد از دهه 1940 در بازار مصرف وارد شد. اولین بار
کارخانه داروسازی Merk آلمان در سال 1942 داروهای از دسته آمفیتامین ها را
ساختند و وارد بازار کردند. در پی جنگ جهانی دوم نیروهای متحدین در پی غلبه
بر نیروهای متفقین به وفور از این داروها برای افزایش نیرو استفاده کردند.
در طی دهه هفتاد کم کم دیده شد که این داروها یکسری اختلالات جسمی ایجاد
می کند و از آن زمان تحقیقات در این مورد شروع شد.
در دهه 1980 بود که از طرف مجامع علمی
مصرف و تولید این داروها رسماً ممنوع اعلام شد. شاخص ترین این داروها
«اکستازی» یا «MDMA» است که این کلمه در لغت نامه آمریکانا به معنای شادی
عمیق معنا شده است، ولی برخلاف نامگذاری آن، این ماده بعد از چندین بار
مصرف منجر به افسردگی و کاهش هیجانات لذت بخش در فرد می شود.
مصرف این داروها با دو نوع عارضه همراه
است. عوارض حاد که به صورت افزایش فشار خون، تپش قلب، سردرد، استفراغ، خود
را نمایان می کند و در مواردی بسیاری هم باعث سرخوشی می شود. به طوری که
برخی از افراد که از این ماده قدری بیشتر استفاده می کنند، نیازمند مراجعه
به اورژانسهای حاد می شوند و نیاز به مراقبتهای پزشکی پیدا می کنند.
اکستازی چیست؟
اکستازی (Ecstasy) نوع جدیدی از مواد
مخدر است که نام علمی آن «متیل دی اوکسی متیل آمفی تامین» است. این ماده که
به شادی آور یا شادی افزا معروف است، به دلیل ایجاد احساس شعف موقت برای
جوانان جذابیتی خاص پیدا کرده است و معمولاً به شکل قرص، کپسول خوراکی یا
پودر که به مواد غذایی افزوده می شود، با اسامی BENS، hyg، ETC، Love،
paper تمبر، اسید، love pill و... مصرف میشود. قرصهای اکستازی در رنگهای
مختلف آبی پررنگ و کمرنگ، خاکستری، صورتی و قرمز با مارکهای میتسوبیشی،
سوپرمن و رساح که تولید کننده پوشاک نیز هست و اسیدها با مارکهای اینترنت،
هپی نیس، به وسیله شبکه های قاچاق تولید و در کشورهای مختلف توزیع می شود.
حالت بعد از مصرف این مواد را Trip یا سفر میگویند.
گفت و گو با دکتر سیدمصطفی میراکبری
کارشناس امور درمان ستاد مبارزه با مواد مخدر
مصاحبه:
1- در مورد اثرات و پیامدهای مختلف این
قرص ها در بین مردم داروهای منفی و مثبت وجود دارد، شما از منظر علمی این
پیامدها را چگونه می بینید؟
- تحقیقات نشان می دهد کسانی که از این
مواد استفاده می کنند در طول یکسال حداقل یک بار به دپارتمانهای پزشکی
مراجعه کرده اند. مصرف طولانی مدت این مواد بصورت کاهش هیجانات، افسردگی،
کاهش توانایی جنسی و مهمتر از همه اختلال در حافظه است و این اختلال می
تواند، بصورت عدم به یاد آوردن مطالب گذشته و یا اختلال در یادگیری مطالب
جدید باشد. اینکه این اختلالات دائمی است یا خیر؟ هنوز مورد بحث و جدل است
ولی طبق آزمایشها و تحقیقات صورت گرفته حداقل به مدت 6 تا 7 سال عوارضش را
بر روی فرد مصرف کننده به جای می گذارد، حتی بعد از قطع مصرف آن. در مورد
علل گرایش جوانان باید بگویم که سن مصرف جوانان از سنین 16 تا 30 سالگی
است.
این داروها به دلیل اینکه دارای بسته
بندی های شکیلی هستند و استفاده از آن در مجالس و میهمانی ها به راحتی صورت
می گیرد، از سوی برخی جوانها استفاده میشوند، علاوه بر این، مصرف این
داروها در کوتاه مدت اختلالات جسمی چندانی که فرد را با افراد عادی متمایز
بکند، ندارد و قیمتش آنچنان بالا نیست. بدیهی است که جهت پیشگیری از مصرف
این مواد ما باید در مرحله اول آگاهی به مردم بدهیم و جوانان را در مورد
عوارض بالقوه واختلالاتی که مصرف این مواد به وجود می آورد، هشیار سازیم.
2- آقای دکتر! آگاهی دادن به خانواده
ها باید به چه شکلی باشد که مثمر ثمر واقع شود و خانواده چه نوع برخوردی
باید با نوجوان و جوانش داشته باشد؟
- در درجه اول همه و بخصوص خانواده ها
باید بدانند که این مواد چه عوارضی ایجاد می کند. خانواده ای که خودش
اطلاعات کافی در این مورد نداشته باشد، بدیهی است که نمی تواند فرزندش را
ارشاد بکند و یا حتی متوجه این عوارض در فرد مبتلا بشود. اطلاع رسانی از
طریق جراید، صدا و سیما و از طریق چاپ بروشورهاو کتابچههای آموزشی و توزیع
آن در مدارس و دانشگاهها گام بعدی است. آگاهی دادن به مسئولین و دست
اندرکاران گمرک برای شناسایی و توقیف محموله های این مواد که از مرزها وارد
کشور می شود نیز یک گام است. گام بعدی اجرای برنامه های پژوهشی در مورد
علل گرایش جوانان به مصرف این مواد است و لازم است در این زمینه ها سرمایه
گذاری بیشتری شود تا راههای پیشگیری مفیدتری کشف شود.
